Κέα

Η Κέα ή Τζια είναι ένα κυκλαδίτικο νησί του Αιγαίου Πελάγους. Είναι το πιο κοντινό κατοικήσιμο κυκλαδονήσι στην Αττική. Είναι το 6ο σε έκταση και το 10ο σε πληθυσμό νησί των Κυκλάδων. Από το 1830, η Κέα, όπως και όλες οι Κυκλάδες περιελήφθηκε στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος.

Κατά την μυθολογία η Κέα ονομαζόταν «Υδρούσα» για τα πολλά νερά και την πυκνή βλάστησή της. Οι μύθοι λένε πως οι Νύμφες που ζούσαν στα δάση του νησιού εγκατέλειψαν το νησί και από τότε ο Σείριος, το λαμπερότερο αστέρι του ουράνιου θόλου κατάκαψε με τις ακτίνες του όχι μόνο την Υδρούσα αλλά όλες τις Κυκλάδες. Η μάστιγα της ξηρασίας ανάγκασε τους κατοίκους να ζητήσουν τη βοήθεια του ημίθεου Αρισταίου της Θεσσαλίας, γιο του Απόλλωνα και της Νύμφης Κυρήνης. Οι θεοί εξευμενίστηκαν με τις θυσίες που τους πρόσφερε ο Αρισταίος και η ξηρασία μειώθηκε. Από τότε και κάθε χρόνο πνέουν βόρειοι άνεμοι («μελτέμια»), επί 40 ημέρες, την περίοδο που λάμπει ο αστερισμός του Μεγάλος Κυνός στον οποίο ανήκει ο Σείριος.

Το νησί πήρε το όνομά του από τον ήρωα Κέω, γιο του Απόλλωνα και της νύμφης Ροδοέσσης, που ήταν επικεφαλής των Λοκρών από τη Ναύπακτο οι οποίοι κατά την αρχαιότητα κατέλαβαν το νησί. Η παρουσία του εντοπίζεται στο νησί στις αρχές του 11ου π.Χ. αιώνα. Όπως μαρτυρούν τα ευρήματα των ανασκαφών στη θέση Κεφάλα, η Κέα κατοικήθηκε από τη Νεολιθική Εποχή. Ίχνη κατοίκησης από την Προϊστορική Εποχή υπάρχουν στη χερσόνησο της Αγίας Ειρήνης καθώς και στο χωριό Βουρκάρι.

Ο νομοθέτης Αριστείδης, ένας από εφτά μεγάλους σοφούς της αρχαιότητας καταγόταν από την Κέα και υπήρξε περίφημος σε όλη την Ελλάδα για τους αυστηρούς και πρότυπους νόμους που θέσπισε. Ένας από τους νόμους αυτούς ήταν το «Κείον το Νόμιμον», σύμφωνα με τον οποίο, ο πολίτης έπρεπε να πεθαίνει από τη στιγμή που οι πνευματικές και σωματικές δυνάμεις του δεν ήταν ωφέλιμες στην πολιτεία. Έτσι, όσοι ξεπερνούσαν την ηλικία των 70 ετών «αυτεκωνειάζοντο», δηλαδή αυτοκτονούσαν πίνοντας κώνειο από το φυτό Μανδραγόρας. Το έθιμο αυτό σταμάτησε να υφίσταται κατά τον 3ο αιώνα με την επικράτηση του χριστιανισμού.

Στους αρχαϊκούς χρόνους (7ος -6ος αιώνας), στην Κέα υπήρχαν τέσσερις ανεξάρτητες και δυνατές οικονομικά και πολιτιστικά πόλεις: η Ιουλίς, η Καρθαία, η Ποιήεσσα και η Κορησσός. Ερείπια των οποίων υπάρχουν έως σήμερα και μαρτυρούν την μεγάλη ακμή του νησιού κατά την αρχαιότητα.

– Η Καρθαία ήταν μία από τις τέσσερις σπουδαιότερες αρχαίες πόλεις της νήσου Κέας που αναφέρουν ο Στράβων και ο Παυσανίας. Η Καρθαία, όπως και οι άλλες πόλεις είχε δικό της νόμισμα. Κατάλοιπά της χρονολογούνται από τους γεωμετρικούς έως τους παλαιοχριστιανικούς χρόνους. Τον Δεκέμβριο του 1811 επισκέφθηκε την Κέα ο Δανός αρχαιολόγος Πέτερ Όλουφ (Peter Oluf Brønsted) ο οποίος και διαπίστωσε από τις επιγραφές που έφερε στο φως την ακριβή θέση της αρχαίας πόλης της Καρθαίας. Ο Δανός αρχαιολόγος και θεολόγος εκμεταλλευόμενος τις καλές σχέσεις με τις οθωμανικές αρχές, επισκέφτηκε την Ακρόπολη της αρχαίας πόλης και δεν περιορίστηκε στην αρχαιολογική έρευνα. Αφού κατέγραψε τις αρχαιότητες μίσθωσε εργάτες για ανασκαφές. Με το επιχείρημα ότι θα έρθει στο φως η αρχαία Καρθαία, έπεισε και πολλούς νησιώτες να εργαστούν εθελοντικά. Τότε ανακαλύφτηκαν σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα, μεταξύ των οποίων ακέραια αγάλματα, τα οποία ο Δανός αρχαιολόγος φόρτωσε στο αγγλικό πλοίο «Η ωραία Νίνα» και τα πούλησε στην Ευρώπη. Έκτοτε τα ίχνη τους χάθηκαν.

Στο πιο χαμηλό επίπεδο του αρχαιολογικού χώρου βρίσκεται ο σημαντικότερος λατρευτικός χώρος της Καρθαίας, ο οποίος ήταν αφιερωμένος στον Απόλλωνα Πύθιο. Έχει μήκος 31 μέτρα και χρονολογείται περίπου στο 530 π.Χ. Οι Καρθαιείς λάξευσαν τη νότια πλευρά και με το υλικό του κατασκεύασαν αναλημματικό τοίχο. Σύμφωνα με τον Δανό αρχαιολόγο Brondsted εκεί βρέθηκε λατρευτικό άγαλμα του Απόλλωνα. Ο Ναός του Πυθίου Απόλλωνος είναι χτισμένος σε ένα βραχώδη όγκο πάνω από τον Κόλπο της Καρθαίας, με εκπληκτική θέα που φτάνει ως την Κύθνο [εικόνες 1 – 4].

Λίγα χρόνια αργότερα, χτίστηκε ένας δεύτερος ναός δωρικού ρυθμού, ο οποίος βρίσκεται σε ψηλότερο σημείο και είναι ο παλαιότερος γνωστός δωρικός περίπτερος ναός των Κυκλάδων. Είναι Ναός που χτίστηκε προς τιμήν της θεάς Αθηνάς [εικόνες 5, 6], όπου ανακαλύφτηκε ένα άγαλμα της θεάς, το οποίο κοσμούσε το αέτωμα του ναού. Παλαιότερα ήταν διακοσμημένος με σκηνές Αμαζονομαχίας, αλλά με το πέρασμα του χρόνου κατέρρευσε. (Wikipedia, mixanitouxronou).

Ο αρχαιολογικός χώρος είναι δυσπρόσιτος και η πρόσβαση είναι δυνατή μόνο από ένα κακοτράχαλο μονοπάτι [εικόνα 7].

Για να θαυμάσει ο επισκέπτης τα λείψανα των (κάποτε περίλαμπρων) ναών του Πυθίου Απόλλωνος και της Αθήνας, αλλά και να βουτήξει στα καταπράσινα νερά του Κόλπου της Καρθαίας [εικόνα 8], θα πρέπει να είναι διατεθειμένος να διαβεί τα 2,5 δύσκολα χιλιόμετρα του μονοπατιού, κατεβαίνοντας 262 μ. από τον σημείο όπου ο επαρχιακός παράδρομος σταματά στη θέση Σταυρουδάκι.

Η αποκατάσταση του αρχαιολογικού χώρου ξεκίνησε στις αρχές του περασμένου αιώνα. Πραγματοποιήθηκαν συστηματικές αρχαιολογικές έρευνες στην περιοχή, οι οποίες έφεραν στο φως περισσότερα κτίσματα της αρχαίας πόλης και έγιναν προσπάθειες ώστε η Καρθαία να μετατραπεί σε οργανωμένο αρχαιολογικό χώρο. Οι αρχαιολόγοι κατασκεύασαν από συμβατά υλικά και τοποθέτησαν αντίγραφα στο ναό της Αθηνάς τέσσερις κίονες, ενώ συμπλήρωσαν και τα υπόλοιπα κτίσματα με ότι θεωρούσαν απαραίτητο ώστε να αναδειχθούν τα μνημεία. Η χρηματοδότηση από το Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης και το ΕΣΠΑ βοήθησαν καθοριστικά στην αποκατάσταση των μνημείων και προχώρησε η μερική αναστήλωση των ναών.

– Νοτιοδυτικά της Ιουλίδας απλώνεται ο εύφορος κάμπος των Ποισσών που φτάνει ως τη θάλασσα. Είναι ένας γραφικός και ήσυχος οικισμός της Κέας. Η αρχαία Ποιήεσσα ήταν γεωργική πόλη και υψώνεται στη νότια πλευρά μιας εύφορης κοιλάδας. Η πόλη, η πύλη της οποίας βρίσκεται στην ανατολική πλευρά, περιβάλλεται από εξωτερικό περίβολο με πύργους που συμπληρώνουν την οχύρωση, ενώ στη νότια ακτή βρέθηκαν λιμενικές εγκαταστάσεις. Στο σημερινό εκκλησάκι της Παναγίας [εικόνα 9] υπήρχε ο ναός του Απόλλωνα (Ποιήεσσα, Wikimapia).

Το βυζαντινό εκκλησάκι της Παναγίας, χτισμένο στα λείψανα Ελληνικού ναού του Απόλλωνος, ορθώνεται στην κορυφή του λόφου όπου βρισκόταν η Αρχαία Ποιήεσσα, σε υψόμετρο 102 μ. με καταπληκτική θέα στον Κόλπο και την παραλία των Ποισσών. Το βυζαντινό εκκλησάκι της Παναγίας στην κορυφή του λόφου των Ποισσών ταυτοποιεί ως Ελληνικό ναό (του Απόλλωνος) και η μέθοδος της Αρχαιολογικής Γεωδαισίας: Η γραμμή που ενώνει το ναό της Αφαίας Αρτέμιδας στην Αίγινα με το ναό του Απόλλωνα των Ποισσών στην Κέα (σήμερα εκκλησάκι της Παναγίας), διέρχεται ακριβώς από το ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο. [εικόνα 10]. Η γραμμή είναι 67.627,62 μ.

[Στις 6 Ιουλίου 2017, σε άρθρο με τίτλο ‘’The mystery behind Greece’s temples’’ που δημοσίευσε το έγκυρο βρετανικό δίκτυο BBC αναφέρει ότι, «Η ιδέα του τριγωνισμού του αρχαίου ελληνικού κόσμου δεν είναι καινούργια, αλλά μάλλον ένα παράδειγμα ‘‘ιερής γεωγραφίας’’, ή πώς τα λατρευτικοί χώροι τοποθετήθηκαν σύμφωνα με την αστρονομία ή τη μυθολογία. «(…) «Ο ναός του Ποσειδώνα στο Σούνιο σχηματίζει τέλειο ισοσκελές τρίγωνο με το ναό του Ηφαίστου στην Αθήνα και το ναό της Αφαίας Αθηνάς στην Αίγινα. Ο Απόλλων στους Δελφούς, η Αφαία στην Αίγινα και ο Παρθενώνας, τα ίδια: όλα σχηματίζουν τέλειο ισοσκελές τρίγωνο’’! (…) Ο ναός της Αφαίας στην Αίγινα λέγεται ότι σχηματίζει ισοσκελή τρίγωνα με αρκετούς άλλους ναούς σε ολόκληρη την Ελλάδα». Το δημοσίευμα του BBC αναφέρεται επίσης “(…) σε 12 τομείς του αρχαίου ελληνικού χώρου που αντανακλούν τα 12 σημεία του ζωδιακού κύκλου, με το Μαντείο των Δελφών ως ομφαλό ή «ομφαλός» της ηπειρωτικής Ελλάδας’’ (BBC, 6 July 2017: ‘’The mystery behind Greece’s temples’’ )

Την τελειότητα του γεωδαιτικού τριγωνισμού των Ελληνικών ναών ανέδειξε και η ελληνική έκδοση της HuffPost στις 6 Ιουλίου 2017. Σε δημοσίευμά της με τίτλο «Τα ιερά τρίγωνα της Αρχαίας Ελλάδας στο BBC. Το μυστήριο πίσω από την τοποθεσία του κάθε ναού», αναφέρει ότι ‘’Η συζήτηση γύρω από το θέμα του τριγωνισμού των αρχαίων Ελληνικών ναών σε μέσα ενημέρωσης όπως το BBC, ίσως να αποτελέσει και την αφορμή για να διευρυνθεί το φάσμα των ενδιαφερόντων των αστρονόμων, αλλά και των αρχαιολόγων, και ίσως να συσταθεί ένας νέος επιστημονικός κλάδος’’ (HuffPost Greece , «Τα ιερά τρίγωνα της Αρχαίας Ελλάδας στο BBC. Το μυστήριο πίσω από την τοποθεσία του κάθε ναού» )]

– Νοτιοανατολικά της Ιουλίδας, στο δρόμο προς Πέρα Μεριά, πάνω στο υψωματάκι βρίσκεται το βυζαντινό μοναστήρι της Επισκοπής [εικόνα 11], ένα από τα παλαιότερα μοναστήρια του νησιού που ήταν το επιφανέστερο της Κέας.

Υπάρχουν κατάλοιπα ενισχυμένου τείχους που προστάτευε τη μονή. Πρόκειται για καστρομονάστηρο στην ενδοχώρα της Κέας χτισμένο στη θέση αρχαίου Ελληνικού ιερού και μεταγενέστερου βυζαντινού οικισμού. Η αρχική κατασκευή της οχύρωσης μάλλον έγινε μετά τον 7ο αιώνα, όταν άρχισαν οι επιδρομές των Σαρακηνών στο Αιγαίο. Η εκκλησία πάντως χρονολογείται στα 1651. Αυτό που διασώζεται σήμερα από το ιστορικό αυτό κτίσμα είναι η εκκλησία και κάποια σημεία από την περίμετρο του ενισχυμένου οχυρωματικού περιβόλου με τον πέτρινο πύργο.

Η ιερά μονή της Παναγίας της Επισκοπής είναι χτισμένη στα λείψανα Ελληνικού Ιερού της Αρτέμιδας. Στην ιερά μονή της Παναγίας της Επισκοπής έχει βρεθεί μια πολύ σημαντική επιγραφή του 4ου μ.Χ. αιώνα με κατάλογο των πολιτών της Ιουλίδας και της Κορησσίας. Σε πολλά σημεία της εκκλησίας εντοπίζεται αρχαίο οικοδομικό υλικό, όπως το δωρικό κιονόκρανο από το Ιερό της Αρτέμιδας το οποίο σήμερα είναι ενσωματωμένο στην αγία τράπεζα της Παναγίας της Επισκοπής [εικόνες 12-14].

– Ισοσκελές είναι το τρίγωνο με κορυφή το ναό της Αειπαρθένου Αρτέμιδος της Κέας (σήμερα βυζαντινή εκκλησία της Παναγίας της Επισκοπής), και πλευρές έως (α) το ναό του Απόλλωνα των Ποισσών (σήμερα εκκλησάκι της Παναγίας) (8.188,19 μ.) και (β) το ναό του Απόλλωνος Πυθίου στην Αρχαία Καρθαία (8.188,24 μ.). [εικόνα 15]

Οι τρεις παραπάνω ναοί των Διδύμων ορίζουν με ακρίβεια χιλιοστού (α) το περίγραμμα της Κέας και (β) τον προσανατολισμό της Κέας στον τρισδιάστατο χώρο. Ειδικότερα:

– Βόρειο Άκρο Κέας: Η γραμμή που ενώνει το ναό της Αρτέμιδος της Κέας (σήμερα εκκλησία της Παναγίας της Επισκοπής) με το Βόρειο Άκρο της Κέας, είναι 6.432,88 μ. [εικόνα 16]. Η γραμμή που ενώνει το ναό του Απόλλωνα των Ποισσών (σήμερα εκκλησάκι της Παναγίας) με το ναό του Πυθίου Απόλλωνα στην Αρχαία Καρθαία, είναι 6.432,15 μ. [εικόνα 17]

– Νότιο Άκρο Κέας: Ισοσκελές είναι το τρίγωνο με κορυφή το ναό του Πυθίου Απόλλωνος στην Αρχαία Καρθαία, και πλευρές έως (α) το ναό του Απόλλωνα των Ποισσών (σήμερα εκκλησάκι της Παναγίας) (6.389,98 μ.) και (β) το Νότιο Άκρο της Κέας (6.386,17 μ.). [εικόνα 18]

– Ανατολικό Άκρο Κέας: Η γραμμή που ενώνει το ναό του Απόλλωνα των Ποισσών (σήμερα εκκλησάκι της Παναγίας) με το Ανατολικό Άκρο της Κέας, διέρχεται ακριβώς από το ναό της Αρτέμιδος της Κέας (σήμερα εκκλησία της Παναγίας της Επισκοπής) [εικόνα 19]. Η γραμμή είναι 13.521,7 μ.

– Δυτικό Άκρο Κέας: Ισοσκελές είναι το τρίγωνο με κορυφή το ναό του Πυθίου Απόλλωνος στην Αρχαία Καρθαία, και πλευρές έως (α) το Δυτικό Άκρο της Κέας (6.338,62 μ.) και (β) το Νότιο Άκρο της Κέας (6.338,24 μ.). [εικόνα 20]

Η αντίληψη του ανθρώπινου νου συνίσταται στην επεξεργασία των πληροφοριών που προσλαμβάνουν οι ανθρώπινες αισθήσεις. Σύμφωνα με τον Δημόκριτο, υπάρχουν δύο είδη γνώσης, η μία μέσω των αισθήσεων και η άλλη μέσω της διάνοιας. Από αυτές, εκείνη που αποκτάται μέσω της διάνοιας την αποκαλεί γνήσια, αποδίδοντάς της αξιοπιστία για την εκφορά σωστής κρίσης, ενώ εκείνη που αποκτάται μέσω των αισθήσεων την ονομάζει νόθα, μην αναγνωρίζοντάς της το αλάθητο για τη διάγνωση του αληθινού. Λέγει κατά λέξη, «Υπάρχουν δύο μορφές γνώσης, μία γνήσια και μία νόθα. Στη νόθα ανήκουν όλα τα παρακάτω, η όραση, η ακοή, η οσμή, η γεύση, η αφή. Η άλλη μορφή γνώσης είναι γνήσια, που είναι ξέχωρη από αυτή».

Η αντίληψη του περιγράμματος και του προσανατολισμού της νήσου Κέα δεν είναι απόλυτη, αλλά σχετική. Διακρίνεται στην Κέα του αισθητού κόσμου, την εμπειρία δλδ του ερεθίσματος «γεωγραφικός χάρτης Κέας» που εξαρτάται από το αισθητηριακό σύστημα της ανθρώπινης όρασης που το προσλαμβάνει. Επίσης στην Κέα του μη αισθητού κόσμου, ειδικότερα την Μαθηματική Ιδέα «Κέα».

Νόθα γνώση είναι η ανθρώπινη εμπειρία της Κέας που βασίζεται στην όραση για το περίγραμμα και τον προσανατολισμό της Κέας. Γνήσια Γνώση είναι η Μαθηματική αντίληψη της Κέας, η Μαθηματική Ιδέα «Κέα», που βασίζεται στις μετρήσεις που αποδεικνύουν ότι το περίγραμμα και τον προσανατολισμό της «αισθητής Κέας» ορίζουν τρεις ναοί των Διδύμων: Απόλλων στην Καρθαία, Άρτεμις στην Ιουλίδα και Απόλλων των Ποισσών.

Advertisements