Ο λαμπρός Ναός της Σκυθίας Αρτέμιδος στην Πάτμο (σήμερα μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη της Πάτμου), το Ιερό του Φαναίου Απόλλωνα στη Χίο και το Απολλώνιο Ιερό στη Δήλο

Η αρχαία ελληνική «μυθολογία» αναβλύζει από τα βάθη του χρόνου • ξεχύνεται στα ελληνικά νησιά και πλημμυρίζει τον κόσμο όλο

– H «μυθολογία» συνέδεσε τη Δήλο με τη γέννηση των θεών Απόλλωνα και Άρτεμη. Για το λόγο αυτό η Δήλος αποτελούσε ιερό τόπο κατά την αρχαιότητα. Όπως αναφέρει ο σχετικός «μύθος», η Δήλος ήταν αρχικά ένα μικρό πλεούμενο νησί που έπλεε άσκοπα στο πέλαγος. Όταν η Λητώ, κόρη του Τιτάνα Κόιου, έμεινε έγκυος από το Δία, προκάλεσε την οργή της Ήρας, η οποία την καταδίωκε και δεν μπορούσε να βρει καταφύγιο πουθενά. Τότε ο Δίας παρακάλεσε τον Ποσειδώνα να της προσφέρει καταφύγιο και ο Ποσειδώνας ακινητοποίησε το πλεούμενο νησί με αποτέλεσμα να σχηματιστεί η Δήλος. Στη Δήλο βρήκε καταφύγιο η Λητώ και γέννησε τους δίδυμους θεούς Απόλλωνα και Άρτεμη. Ο Ναός των Δηλίων (ή Μέγας Ναός, ή Απολλώνιο Ιερό), αποτελούμενος από  ναϊκό συγκρότημα από τρείς ναούς, αφιερωμένος στον Απόλλωνα, εδραιωμένος ήδη από τους Ομηρικούς χρόνους, έφθασε στη μεγαλύτερη ακμή του στη διάρκεια των αρχαϊκών (7ος-6ος αι. π.Χ.) και κλασικών (5ος-4ος αι. π.Χ.) χρόνων. Έλληνες απ’ όλο τον τότε ελληνικό κόσμο συγκεντρώνονταν στο νησί για να λατρέψουν τον θεό του φωτός Απόλλωνα και την δίδυμη αδελφή του Άρτεμη, θεά της Σελήνης. Το 1873 η Γαλλική Αρχαιολογική Σχολή ήρθε για να βγάλει τη Δήλο από την αφάνεια και να χαρίσει στο παγκόσμιο κοινό μια αρχαία πολιτεία γεμάτη πολύτιμα έργα τέχνης, τα οποία ακόμα ανακαλύπτονται καθώς οι ανασκαφές συνεχίζονται μέχρι και τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές.

– Στο μικρό απάνεμο όρμο των Φανών της Χίου, σε χαμηλό λόφο, σώζονται λείψανα από το ιερό του Φαναίου Απόλλωνα, στον ίδιο χώρο που σήμερα βρίσκεται το μικρό εκκλησάκι των Αγίων Θεοδώρων. Ο χαρακτηρισμός «Φαναίος» οφείλεται στο γεγονός ότι εκεί φανερώθηκε στη Λητώ ο τόπος γέννησης του Απόλλωνα, η Δήλος (ο περίφημος ναός του Απόλλωνα στους Φανούς της Χίου ονομάστηκε έτσι «από του εκείθεν αναφανήναι τη Λητοί την Δήλον»), γι’ αυτό άλλωστε και θεωρείται ως το Δήλιον της Χίου. Από το ναό σώζονται λείψανα του τέλους του 6ου αι. π.Χ. καθώς και τμήματα του περίβολου. Αν και περιορισμένα τα αρχιτεκτονικά στοιχεία δείχνουν ότι ο ναός του Φαναιού Απόλλωνα ήταν  μεγαλοπρεπής, εφάμιλλος των μεγάλων ναών της Ιωνίας. Η Χίος άλλωστε όπως και οι άλλοι Έλληνες της Ανατολής έρχονταν σε άμεση επαφή με τα αρχιτεκτονικά δημιουργήματα των ασιατικών βασιλείων, που το κύριο χαρακτηριστικό τους ήταν το υπερφυσικό μέγεθος. Το ιερό του Φαναίου Απόλλωνα ήταν σημαντικό, όχι μόνο για τη Χίο, αλλά και για την Ιωνία γενικότερα. Η φήμη του έφτανε ως την Αίγυπτο, όπως φαίνεται κυρίως από τη σειρά των αιγυπτιακών σκαραβαίων που βρέθηκαν κατά την ανασκαφική έρευνα.

– Το μοναστήρι του Αγίου  Ιωάννη της Πάτμου  ορθώνεται στην κορφή του λόφου και με τα συμπαγή τείχη του επισκιάζει την κατάλευκη Χώρα. Η μονή, βασιλική σταυροπηγιακή αφιερώθηκε στον  Άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο, ο οποίος εμπνεύσθηκε την πολυσυζητημένη «Αποκάλυψη» όταν, εξόριστος, εγκαταστάθηκε στην Πάτμο. Σύμφωνα με την χριστιανική παράδοση κατά την εξορία του στην Πάτμο, ο Ιωάννης κατάργησε τη λατρεία των αιγαιακών θεών Απόλλωνα και Άρτεμις. Στη θέση που βρίσκεται σήμερα η μονή, κατά την αρχαιότητα υπήρξε λαμπρός  ναός αφιερωμένος στη Σκυθία Άρτεμη. Στο μουσείο της μονής του Αγίου Ιωάννη υπάρχει επιγραφή που αναφέρει ότι ο Ορέστης, όταν καταδιωκόταν από τις Ερινύες για το φόνο της μητέρας του, βρήκε καταφύγιο στην Πάτμο και έχτισε τον μεγάλο ναό της Άρτεμης στο σημείο όπου σήμερα βρίσκεται το μοναστήρι.

– Ισοσκελές είναι το τρίγωνο με κορυφή το λαμπρό Ναό της Σκυθίας Αρτέμιδος (σήμερα  μοναστήρι του Αγίου Ιωάννη της Πάτμου), και πλευρές έως, (α) το ιερό του Φαναίου Απόλλωνα στη Χίο (σήμερα εκκλησάκι των Αγίων Θεοδώρων) (113.753,55 μ.) και, (β) το  Απολλώνιο Ιερό στη Δήλο (113.753,4 μ.) ! !

image

Το Τρίγωνο «Ναός Σκυθίας Αρτέμιδος – Ναός Φαναίου Απόλλων στη Χίο – Μέγας Ναός του Απόλλωνα στη Δήλο» (φωτογραφία εμπλουτισμένη με κείμενο και πολυμέσα)

Advertisements