Οι σταγόνες στις σπείρες που διακοσμούν το πλαίσιο του ψηφιδωτού της Αμφίπολης

image

Στο διακοσμητικό πλαίσιο που περιβάλλει την κεντρική παράσταση, το οποίο συντίθεται από διπλό μαίανδρο, τετράγωνα και τρέχουσα σπείρα στην οποία εκφύονται  μικρές αποφύσεις (σταγόνες), παρατηρούνται τα εξής:

– Οι σταγόνες της σπείρας στο αριστερό  τμήμα του πλαισίου είναι τοποθετημένες  ακριβώς απέναντι από τις σταγόνες της σπείρας του δεξιού τμήματος του πλαισίου , πράγμα που δεν συμβαίνει με τις σταγόνες του πάνω και κάτω τμήματος του πλαισίου, όπου η συμμετρία διαταράσσεται μεταξύ τέταρτης και πέμπτης σταγόνας.

– Από την καταμέτρηση των σταγόνων στο αριστερό και δεξιό πλαίσιο προκύπτει ότι οι σταγόνες κάθε σπείρας στα δύο πλαϊνά πλαίσια είναι ισάριθμες (17 σταγόνες στο αριστερό πλαίσιο και 17 στο δεξιό), πράγμα που δεν συμβαίνει με τις σταγόνες της σπείρας του πάνω και της σπείρας του κάτω τμήματος του πλαισίου (34  σταγόνες στο πάνω πλαίσιο και 32 στο κάτω). Σημειωτέων ότι οι 4 σταγόνες στις 4 γωνίες δεν μπορεί να καθοριστεί σε ποια σπείρα ποιάς πλευράς του διακοσμητικού πλαισίου ανήκουν.

Το λογικό συμπέρασμα που εξάγεται από την προφανώς εσκεμμένη Α) ασυμμετρία των σταγόνων και τον διαφορετικό αριθμό τους στις σπείρες του άνω και κάτω πλαισίου του ψηφιδωτού και Β) του ισάριθμου των σταγόνων και της ευθείας συμμετρίας τους , καθώς βρίσκονται ακριβώς απέναντι μεταξύ τους, στις σπείρες του αριστερού  και δεξιού πλαισίου του ψηφιδωτού, είναι ότι σκοπός του ψηφοθέτη ήταν αφενός να προσδώσει πιθανό  συμβολισμό στον αριθμό των σταγόνων, αφετέρου ότι πρόθεσή του ήταν να  καταδείξει τον συμβολισμό, κάνοντάς τον εμφανή στον παρατηρητή του ψηφιδωτού. Μοιάζει σαν ο ικανότατος ψηφοθέτης που φιλοτέχνησε το εκπληκτικό αυτό ψηφιδωτό, να προκαλεί τον παρατηρητή του ψηφιδωτού: «Δες με τι ακρίβεια έβαλα τις σταγόνες στο αριστερό και δεξιό πλαίσιο ακριβώς απέναντι μεταξύ τους και αναρωτήσου γιατί δεν έκανα το ίδιο με το πάνω και κάτω πλαίσιο. Αναρωτήσου γιατί τοποθέτησα  17 σταγόνες στις σπείρες του αριστερού και δεξιού πλαισίου και γιατί 34 στη σπείρα του άνω πλαισίου και 32 στη σπείρα του κάτω  πλαισίου» .

Ξεκινώντας την αρίθμηση από την σταγόνα στην κάτω αριστερή γωνία, με κατεύθυνση προς την φορά των δεικτών του ρολογιού,  οι σταγόνες της σπείρας του αριστερού πλαισίου είναι 19 (περιλαμβανομένης της σταγόνας  στην άνω αριστερή γωνία). Συνεχίζοντας την καταμέτρηση προς την ίδια κατεύθυνση, οι σταγόνες της σπείρας του άνω πλαισίου είναι 35 (μη περιλαμβανομένης της σταγόνας της    άνω αριστερής γωνιάς και περιλαμβανομένης  της σταγόνας της άνω δεξιάς γωνιάς). Συνεχίζοντας, οι σταγόνες της σπείρας του δεξιού πλαισίου είναι 17 (χωρίς τις σταγόνες της άνω δεξιάς και κάτω δεξιάς γωνίας). Στο τέλος της διαδρομής, οι σταγόνες της σπείρας του κάτω πλαισίου είναι 33 (περιλαμβανομένης της σταγόνας της κάτω δεξιάς γωνίας και μη περιλαμβανομένης της σταγόνας της κάτω αριστερής γωνιάς που, στην αρχή της χρονικής διαδρομής, μετρήθηκε στις σταγόνες της σπείρας του αριστερού πλαισίου).

Δεδομένης της επίσημης αναφοράς σύμφωνα με την οποία το πρόσωπο της δυτικής καρυάτιδας σώζεται σχεδόν ακέραιο, ενώ από την ανατολική λείπει μέρος [1 , 2], συνάγεται ότι το αριστερό πλαίσιο του ψηφιδωτού , η διακοσμητική σπείρα του οποίου αριθμεί 19 σταγόνες, είναι η δυτική πλευρά, ενώ το δεξιό πλαίσιο του ψηφιδωτού , η διακοσμητική σπείρα του οποίου αριθμεί 17 σταγόνες, είναι η ανατολική πλευρά. Με το ίδιο σκεπτικό το κάτω πλαίσιο του ψηφιδωτού , η διακοσμητική σπείρα του οποίου αριθμεί 33 σταγόνες, είναι η νότια πλευρά.

Τούτων δοθέντων το αριστερό πλαίσιο που είναι η δυτική πλευρά του ψηφιδωτού, η διακοσμητική σπείρα του οποίου αριθμεί 19 σταγόνες, έχει κατεύθυνση προς τις Αιγές (πρωτεύουσα του αρχαίου Μακεδονικού βασιλείου), το δεξιό  πλαίσιο που είναι η ανατολική  πλευρά του ψηφιδωτού, η διακοσμητική σπείρα του οποίου αριθμεί 17  σταγόνες, έχει κατεύθυνση προς την αχανή ανατολική αυτοκρατορία που δημιούργησε ο Μέγας Αλέξανδρος, ενώ το κάτω πλαίσιο που είναι η νότια  πλευρά του ψηφιδωτού, η διακοσμητική σπείρα του οποίου αριθμεί 33 σταγόνες, έχει κατεύθυνση προς την Αίγυπτο.

Μελετώντας τη διαδρομή της ζωής του Μεγάλου Αλεξάνδρου (356-323 π.Χ.) και μετρώντας τις σταγόνες στις διακοσμητικές σπείρες από το δυτικό πλαίσιο του ψηφιδωτού  προς το  ανατολικό, καταλήγοντας στο νότιο, διαπιστώνεται ότι :

– Αρχή διαδρομής από δυτικά (Αιγές)

Ο Μέγας Αλέξανδρος έγινε βασιλιάς της Μακεδονίας σε ηλικία 19 ετών (20 κατ άλλους) με  αντιστοίχιση στο σύγχρονο ημερολόγιο, μετά τη δολοφονία του πατέρα του Φιλίππου το 336 π.Χ.

– Εκστρατεία στην ανατολή (ανατολικές κατακτήσεις)

Ο Περδίκκας ο οποίος πήρε τό δαχτυλίδι της διαδοχής από τον Αλέξανδρο πρίν πεθάνει έγινε αντιβασιλιάς μέ βασιλιά τόν Αριδαίο, γιό τού Φιλίππου καί διένειμε τα 17 βασίλεια της αυτοκρατορίας του Αλεξάνδρου ως εξής: 1) ο Πτολεμαίος(γιός τού Λάγου) πήρε τήν Αίγυπτο, 2) ο Λαομέδων ο Μυτιληναίος τήν Συρία 3) ο Φιλώτας τήν Κιλικία 4) ο Πίθων τήν Μηδία, 5) ο Ευμένης τήν Παφλαγονία, τή Καππαδοκία καί τήν γειτονική περιοχή, 6) ο Αντίγονος τήν Παμφυλία, τήν Λυκία καλι τήν μεγάλη Φρυγία, 7) ο Άσανδρος τήν Καρία, 8) ο Μένανδρος τήν Λυδία, 9) ο Λεοννάτος τήν Φρυγία στόν Ελλήσποντο, 10) ο Λυσίμαχος τήν Θράκη καί γειτονικές φυλές στόν Πόντο, 11) ο Αντίπατρος τήν Μακεδονία καί τούς πλησιοχώρους λαούς, 12) ο Πώρος καί ο Ταξίλης τά βασίλειά τους στήν Ινδία, 13) ο Οξυάρτης, πατέρας τής Ρωξάνης, τόν Καύκασο, 14) ο Φίλιππος τήν Βακτριανή καί Σογδιανή 15) ο Τληπόλεμος τήν Καρμανία, 16) ο Άρχων τήν Βαβυλωνία, 17) ο Αρκεσίλαος τήν Μεσοποταμία. [πηγή]

– Τέλος διαδρομής στον νότο (ταφή στην Αίγυπτο)

Πέθανε στην Βαβυλώνα, στο παλάτι του Ναβουχοδονόσορα Β’ στις 10 Ιουνίου του 323 π.Χ., σε ηλικία 33 ετών (32  ετών και 11 μηνών ή 32 ετών και 8 μηνών κατ’ άλλους) με  αντιστοίχιση στο σύγχρονο ημερολόγιο. Σύμφωνα με τις ιστορικές πηγές η ένδοξη διαδρομή του Αλεξάνδρου τελειώνει στην Αίγυπτο όπου ετάφη με τιμές Φαραώ. Κανείς όμως δεν ξέρει που ακριβώς βρισκόταν ο τάφος του. Στη διάρκεια των αιώνων, πολλοί τάφοι που φαινομενικά ανήκαν στον Αλέξανδρο λεηλετήθηκαν, οχι μόνο απο τους τυμβορύχους, αλλά και απο Ρωμαίους Αυτοκράτορες όπως ο Αύγουστος και ο Καλιγούλας. Πιθανότερες τοποθεσίες είναι η Αλεξάνδρεια και η Όαση της Σίβα.

* Θα πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι ακόμη κι αν ήταν απόλυτα σαφείς οι ημερομηνίες – ορόσημα της μεγαλειώδους διαδρομής του Μεγάλου Στρατηλάτη, αλλά και κάθε άλλη ημερομηνία, η αντιστοίχισή της με το δικό μας ημερολόγιο δεν θα ήταν καθόλου εύκολη. Η πρώτη και οφθαλμοφανέστερη δυσκολία είναι ότι ο Δαίσιος είχε 30 ημέρες, αλλά τον αντιστοιχίζουμε στο διάστημα 16 Μαΐου έως 15 Ιουνίου, που περιλαμβάνει 31 ημέρες. Επιπλέον εμείς διορθώνουμε το ηλιακό μας ημερολόγιο των 365 ημερών προσθέτοντας μία περίπου ημέρα κάθε τέταρτο (δίσεκτο) έτος. Τα αρχαία ελληνικά ημερολόγια ήταν σεληνιακά, 354 ημερών και για να διορθωθεί το σφάλμα τους, κάθε τρία έτη προσέθεταν έναν εμβόλιμο μήνα, με τον οποίο το διορθωμένο έτος είχε πλέον 364 ημέρες, έναντι 365,25 ημερών του σημερινού διορθωμένου έτους. Για παράδειγμα, το μόνο χρονολογικό στοιχείο, που δίνει ο Αρριανός για τον θάνατο του Αλεξάνδρου είναι ότι πέθανε τη χρονιά της 114ης Ολυμπιάδας, επί επωνύμου άρχοντος στην Αθήνα του Ηγησία, αντίθετα ο Πλούταρχος προσδιορίζει δύο ημερομηνίες, τη 15η και τη 13η Ιουνίου. Επειδή τελικά η ακριβής ημερομηνία δεν έχει σημασία, αποδεχόμαστε ως συμβατική ημερομηνία θανάτου του Αλεξάνδρου την 13η Ιουνίου 323 π.Χ. Ήταν 32 ετών και 8 μηνών και είχε βασιλέψει κατά τον μεν Αριστόβουλο 12 χρόνια και 8 μήνες κατά τον δε Διόδωρο 12 χρόνια και 7 μήνες. Αυτές είναι οι αναλυτικότερες χρονολογικές πληροφορίες για τη ζωή του Αλεξάνδρου και με βάση αυτές μπορούμε να προσδιορίσουμε ως ημερομηνία γέννησης και ανόδου του στο θρόνο (άρα και δολοφονίας του Φιλίππου) τον Οκτώβριο του 356 και τον Οκτώβριο ή Νοέμβριο του 336 αντίστοιχα [πηγή] [περισσότερα στοιχεία για το ημερολόγιο των Αρχαίων Ελλήνων και τις μεθόδους χρονολόγησης που εφάρμοζαν 3 ].

Σε κατακλείδα, φαντάζει ως πιθανή η προσέγγιση, ότι σκοπός του ικανότατου ψηφοθέτη που φιλοτέχνησε το εκπληκτικό αυτό ψηφιδωτό, ήταν ο συμβολισμός του αριθμού και του γεωγραφικού προσανατολισμού των σταγόνων στις σπείρες του ανατολικού, δυτικού και νότιου πλαισίου του ψηφιδωτού, κατά τρόπο που παραπέμπει στη διαδρομή, τα επιτεύγματα και το τέλος του Μεγάλου Στρατηλάτη.

Advertisements